تبلیغات
مطالب جالب مذهبی - موانع خود شناسی
مطالب جالب مذهبی
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
موانع خودشناسى
نخستین گام براى درمان بیماریهاى جسمى شناخت بیماریهاست; به همین دلیل، امروز كه از طریق آزمایشهاى مختلف مى توان به وجود بیماریهاى گوناگون و كمّ و كیف آنها آگاه شد راه درمان آسانتر است، با پرتونگارى و عكس بردارى از شكستگى استخوانها، طبیب جرّاح قدرت مى یابد كه دقیقاً به سراغ محل آسیب دیده برود و به درمان آن بپردازد; و با تجزیه دقیق خون و ترشّحات بدن از وجود هرگونه عامل بیمارى آگاه مى شود.
در بیماریهاى روحى و آلودگیهاى اخلاقى نیز مطلب دقیقاً همین گونه است.
تا به كمك طبیبان مسیحا دم اخلاق و راهنماییهاى سودمند رهروان این راه، ریشه هاى رذائل اخلاقى را در خود نشناسیم چگونه مى توان بر درمان آن دست یافت! 
ولى بسیارى از مردم را مى بینیم كه علائم بیماریهاى جسمانى خطرناك را نادیده مى گیرند چرا كه حبّ ذات به آنها اجازه نمى دهد به بیمارى مهمّى در خود اعتراف كنند; این گریز از واقعیّت غالباً بسیار گران تمام مى شود و انسان زمانى مجبور به اعتراف مى شود كه گاه كار از كار گذشته و كار درمان مشكل یا غیر ممكن شده است!
در بیماریهاى اخلاقى نیز مطلب همین گونه است; غالباً خود خواهى و حبّ ذات مانع از شناخت صفات رذیله و پذیرفتن عیوب اخلاقى خویش و اعتراف به آن است. بسیار دیده شده كه گروهى از مردم در برابر صفات نكوهیده خود در مقام توجیه برمى آیند و خود را فارغ و پیراسته از عیوب و نقائص معرّفى مى كنند و با این توجیهات نادرست راه درك واقعیّتها را بر خود مى بندند. 
خود شناسى و اعتراف به عیوب خویش شجاعت و شهامت و عزم راسخ و اراده آهنین لازم دارد، وگرنه انسان سعى خواهد كرد بر عیوب خویش سرپوش نهد و اگر عیبى از پرده برون افتاد با تردستى آن را براى همه حتّى خودش توجیه نماید!
آرى! گاه آشنایى با عیوب خویش وحشتناك است و بسیارى از مردم حاضر نیستند تن به این وحشت بدهند; همان گونه كه حاضر نیستند به بیمارى وحشتناك جسمى خود اعتراف كنند ولى این گریز از واقعیّت بسیار گران تمام مى شود و انسان باید بهاى سنگینى را در برابر آن بپردازد!
به هر حال، مانع اصلى خود شناسى حجاب و پرده حبّ ذات و خود خواهى و خود برتر بینى است، و تا این پرده ها كنار نرود خودشناسى ممكن نیست; و تا انسان خود شناسى نكند و به نقاط ضعف خویش آگاه نگردد، راه تهذیب اخلاق به روى او بسته خواهد بود.
هشدارهایى كه در این زمینه از سوى پیشوایان بزرگ اسلام داده شده گواه زنده این مدّعاست.
در خبرى از پیغمبر اكرم(صلى الله علیه وآله) مى خوانیم: «اِذا اَرادَ اللّهُ بِعَبْد خَیْراً فَقـَّهَهُ فِى الدِّینِ وَ زَهَّدَهُ فِى الدُّنیا وَ بَصَّرَهُ عُیُوبَهُ; هنگامى كه خدا اراده نیكى درباره بنده اى كند او را در امور دین آگاه و در امور دنیا زاهد و نسبت به عیوبش آگاه مى سازد!»(1)
حضرت على(علیه السلام) در گفتار كوتاه و پر معنى دیگرى مى فرماید: «جَهْلُ الْمَرْءِ بِعُیُوبِهِ مِنْ اَكْبَرِ ذُنُوبِهِ; ناآگاهى انسان نسبت به عیوبش از بزرگترین گناهان اوست.»(2)
اكنون این سؤال پیش مى آید كه چگونه انسان مى تواند حجاب خود خواهى را بدَرَد و به عیوب خویش آشنا شود؟
مرحوم فیض كاشانى در این زمینه بحث مفید و راهگشایى دارد; مى گوید، براى پى بردن به عیوب خویش چهار راه است:
نخست این كه: به سراغ استادى برود كه آگاه از عیوب نفس است و بر خفایا و آفات اخلاقى آگاهى دارد، او را حاكم بر نفس خویش سازد و از ارشادات او بهره گیرد، و این در زمان ما كم است!
دوم این كه: دوست راستگوى آگاه با ایمانى جستجو كند و او را مراقب خویش سازد تا احوال و افعال او را مورد بررسى دقیق قرار دهد; هرگاه اخلاق و افعال ناپسند و عیوب پنهان و آشكارى از او ببیند به او اطّلاع دهد، همان گونه كه بعضى از بزرگان دین مى فرمودند: «رَحِمَ اللّهُ امْرَءً اَهْدى اِلَىَّ عُیُوبى; خدا رحمت كند كسى كه عیوب مرا به من هدیه كند.»(3) (تعبیر به هدیه تعبیر جالبى است كه دلیل بر اهمّیّت فوق العاده این مطلب است) ... ولى این گونه افراد نیز كم اند زیرا دوستان غالباً مداهنه و مجامله مى كنند، و بعضى بعكس به خاطر حسد عیوب را بیش از اندازه بزرگ مى سازند. به داوود طائى(4)گفتند: چرا از مردم كناره گیرى كردى و با آنها آمیزش ندارى؟ گفت: من چه كنم با كسانى كه گناهان مرا از من پنهان مى كنند!
آرى! افراد دیندار شدیداً علاقه داشتند كه با استفاده از نصیحت دیگران از عیوبشان آگاه شوند; ولى امروز كار ما به جایى رسیده كه منفورترین افراد نزد ما كسانى هستند كه ما را نصیحت مى كنند و از عیوبمان آگاهمان مى سازند; نه تنها از تذكّرات آنها خوشحال نمى شویم، بلكه به مقابله با آنان بر مى خیزیم و مى گوییم: تو خود نیز داراى این عیوبى، و چنین و چنان كردى، كینه او را به دل مى گیریم، و از نصایح او محروم مى مانیم!
طریق سوم آن است كه: انسان عیوبش را از زبان دشمنانش بشنود، چرا كه دشمنان با دقّت تمام مراقب لغزشها و عیوب انسانند; به همین دلیل، گاهى انسان از دشمن كینه توزش بیش از دوست متملّق و چاپلوسش بهره مى گیرد.
طریق چهارم این است كه: انسان با مردم معاشرت كند، آنچه را از صفات آنها نكوهیده مى بیند در مورد خودش نیز بررسى كند كه آیا او نیز داراى این صفات نكوهیده هست یا نیست؟ زیرا مؤمن آیینه و مرآت مؤمن است، و مى تواند عیوب خویش را با مشاهده عیوب دیگران ببیند. به عیسى بن مریم(علیه السلام) گفتند چه كسى تو را ادب آموخت؟ گفت كسى مرا ادب نیاموخت ولى من جهل جاهل را دیدم و در نظر ناپسند آمد و از آن دورى نمودم. (داستان معروف لقمان را كه به او گفتند ادب را از كه آموختى گفت از بى ادبان تعبیر دیگرى از این مطلب است.)(5)
منابع

1. نهج الفصاحه، صفحه 26 ـ شبیه همین معنى از امام صادق(علیه السلام) در اصول كافى، جلد 2، صفحه 130 آمده است.
2. بحارالانوار، جلد 74، صفحه 419.
3. این حدیث در كتاب «تحف العقول» در كلمات قصار امام صادق(علیه السلام) به این صورت نقل شده: اَحَبُّ اِخْوانى اِلَىَّ مِنْ اَهْدَى اِلَىَّ عُیُوبىِ (محبوبترین برادران دینى نزد من كسى است كه عیوب مرا به من هدیه كند.)
4. داود بن نصیر طائى را از بزرگان فقها و زهّاد و عبّاد قرن دوم هجرى شمرده اند و همطراز با ابراهیم ادهم و فضیل دانسته اند; (لغتنامه دهخدا).
5. محجّة البیضاء، جلد 5، صفحه 112 تا 114 (باتلخیص)





نوع مطلب :
برچسب ها : انسان،
لینک های مرتبط :
          
یکشنبه 3 بهمن 1395
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی